Posts tagged “Rusça Dilbilgisi

İsimlerin Türleri


Varlıklara ad olan sözcüklere isim denir.  İsimler, insan, hayvan, bitki,

eşya ve soyut kavramları adlandıran sözcüklerdir.

 

             дом (ev)

нарóд (halk)

             шкóла (okul)

экипáж (ekip, grup)

             словáрь (sözlük)

толпá (kalabalık)

             студéнт (öğrenci)

человéчество (insanlık)

             кóшка (kedi)

молодёжь (gençlik)

             Россия (Rusya)

здорóвье (sağlık)

             Москвá (Moskova)

белизнá (beyazlık)

             Стамбýл (İstanbul)

красотá (güzellik)

             Тýрция (Türkiye)

дух (ruh)

             Земля (Dünya)

смéлость (cesaret)

             Сергéй (Sergey)

рáдость (sevinç)

 

Yukarıda sıralanan sözcükler birer isimdirler.  Bunlar tanımda belirttiğimiz

somut ve soyut nesneleri adlandırmaktadırlar.

 

İSİMLERİN TÜRLERİ КАТЕГОРИИ ИМЁН

Rusçada isimler genel olarak Türkçede olduğu gibidirler.  Bunların türleri ve özelliklerini sırayla görelim. 

Rusçada isimler aşağıda gördüğümüz dört gruptan birine girerler. 

1. Cins isimler

2. Özel isimler

3. Soyut isimler

4. Topluluk isimleri

Bu grupları teker teker ele alıp Türkçe karşılıkları ile inceleyelim. 

 

1.   CİNS İSİMLER

Türkçedeki; “ağaç, ev, masa, kedi, elma, su” gibi sözcükler bu tip isimlerdir.  Bunlar gösterdikleri varlıkların tümüne aittir.  Örneğin, “ağaç” sözcüğü tüm ağaç cinslerinin ortak ismidir.  Öğrenci sözcüğü tüm öğrenciler için kullanılan bir isimdir.  Bu isimlerin Rusça karşılıkları da şunlardır:

 

дéрево (ağaç)

кóшка (kedi)

дом (ev)

яблоко (elma)

стол (masa)

водá (su)

 

sözcükleri isimlendirdikleri türün hepsine isim olan ve hepsi tarafından paylaşılan isimlerdir.  Bunlar birer CİNS İSİM’dir.

 

2.   ÖZEL İSİMLER

Yukarıda gördüğümüz ve bir türün hepsine ait olan isimlere karşın, sadece bir tek şeye ait olan ve yalnız onu belirten isimler vardır.  Bunlara ÖZEL İSİM denir.  Çoğunlukta şahıs ve yer isimleri bu türde sayılırlar. 

Ивáн (İvan)

Россия (Rusya)

Ахмéт (Ahmet)

Тýрция (Türkiye)

Москвá (Moskova)

Амéрика (Amerika)

Стамбýл (İstanbul)

Париж (Paris)

Господин Петрóв (Bay Petrov)

 

Özel isimlerin baş harfleri her zaman büyük harfle yazılır.

 

3.   SOYUT İSİMLER

Elle tutulup gözle görülen ve yukarıda gördüğümüz tür isimlerle isimlendirilen varlıklardan başka, birer kavram, nitelik, durum gösteren isimler vardır ki bunlar SOYUT İSİMLER türünü oluştururlar.

страх (korku)

красотá (güzellik)

добротá (iyilik, iyi kalplilik)

счáстье (mutluluk)

дух (ruh)

надéжда (ümit)

вéра (inanç)

рáдость (mutluluk, sevinç)

 

4.   TOPLULUK İSİMLERİ

Aynı cinsten birçok varlığı topluca adlandıran, onları bir bütün olarak belirten sözcüklere TOPLULUK İSİMLERİ denir.

лес (orman)

молодёжь (gençlik)

толпá (kalabalık)

человéчество (insanlık)

экипáж (ekip, grup)

студéнчество (öğrencilik)

семья (aile)

 

 

BİLEŞİK İSİMLER – СЛОЖНЫЕ ИМЕНА СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫЕ

Genel olarak dört grupta topladığımız yukarıda isimler, çoğunlukla bir fiil kökü ile birleşerek BİLEŞİK İSİMLER’i meydana getirirler.

сам (kendi, kendisi)

варить (pişirmek, kaynatmak)

сам-о-вáр (semaver)

пар (buhar)

ходить (gitmek)

пар-о-хóд (buharlı gemi)

Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi, ismin kendisi, fiilin kökü ve okutma seslisi “o”‘nun birleşiminden bütünüyle farklı yazılış ve anlamı olan yeni BİLEŞİK İSİM oluşmaktadır.  Bu tip sözcüklere Rusçada sıkça rastlamak mümkündür.

Bazı Fiiller

olmak быть
bıt’
aramak искать
iskat’
dinlemek слушать
sluşat’
oturmak жить
jit’
konuşmak говорить
gavarit’
ağlamak плакать
plakat’
bakmak смотреть
smatret’
bulmak найти
nayti
sahip olmak иметь
imet
harcamak потратить
patratit’
vermek давать
davat’
yapmak делать
delat’
saklamak сохранять
sahranyat’
giymek носить
nasit’
taşımak нести
nesti
zorunda olmak быть должным
bıt’ doljnım
eğlenmek веселиться
veselit’sya
tasvir etmek описывыть
opisıvıt’
sormak спрашивать
spraşivat’
uyumak спать
spat’
yazmak писать
pisat’
yollamak посылать
pasıat’
kapatmak закрывать
zakrıvat’
sigara içmek курить
kurit’
almak брать
brat’
yerini almak занимать
zanimat’
tamir etmek чинить
çinit’
kaplamak накрывать
nakrıvat’
katlamak складывать
skladıvat’
koklamak пахнуть
pahnut’
yapmaya çalışmak пытаться
pıtat’sya
uyuya kalmak заснуть
zasnut’
almak получать
poluçat’
yanmak гореть
garet’
oturmak сидеть
sidet’
giymek одевать
adevat’
koymak класть
klast’
dökmek наливать
nalivat’
kuşatmak окружать
okrujat’
vurmak ударить
udarit’
yaymak распространять
rasprostranyat’
görmek видеть
videt’
kazmak копать
kopat’
süpürmek подметать
podmetat’
ait olmak принадлежать
prinadlejat’
seçmek выбирать
vıbirat’
kaybolmak исчезать
isçezat’
fırlatmak бросать
brosat’
uzatmak растягивать
rastyagivat’
önermek предлагать
predlagat’
saklamak прятать
pryatat’
kullanmak использовать
ispol’zavat’
cevap vermek отвечать
atveçat’
okumak читать
çitat’
unutmak забывать
zabıvat’
gitmek уходить
uhodit’
farketmek замечать
zameçat’
başlamak начинать
naçinat’
olmak становиться
stanavit’sya
getirmek приносить
prinosit’
anlamak понимать
ponimat’
ummak надеяться
nadeyat’sya
düşünmek думать
dumat’
tercih etmek предпочитать
predpoçitat’
beklemek ждать
jdat’
ihtiyacı olmak нуждаться в…
nujdat’sya v…
bağlı olmak зависеть
zaviset’
duymak слышать
slıshat’